جستجوی
پیشرفته
  1. خانه
  2. عوارض بی خوابی در کودکان و راهکار های درمانی آن
عوارض بی خوابی در کودکان و راهکار های درمانی آن

عوارض بی خوابی در کودکان و راهکار های درمانی آن

عوارض بی خوابی در کودکان چیست؟

بی خوابی به یک ناتوانی در به خواب رفتن یا در خواب ماندن طول شب اطلاق می‌شود. بنابراین بی خوابی یک اختلال خواب محسوب شده که می‌تواند باعث بروز مشکلاتی در به خواب رفتن، خواب ماندن و بیدار شدن صبحگاهی خیلی زود ‌شود. دقت داشته باشید که مشکل بی خوابی می‌تواند کوتاه مدت باشد و یا چند روز تا چند هفته طول بکشد. در برخی موارد هم امکان درمان اضطراب ناشی از یک رویداد استرس‌زا یا بیماری مرتبط با دارو وجود دارد. با این حال، گاهی اوقات این شرایط می‌تواند در اثر یک بیماری طولانی مدت یا مزمن به وجود آمده باشد که زندگی کودک را در تمام طول عمر خود تحت الشعاع قرار دهد.

بی خوابی می‌تواند به صورت مزمن، دوره‌ای یا گذرا رخ دهد. به طوری که در حالت مزمن این شرایط مداوم بوده و سه بار در هفته به مدت یک ماه یا بیشتر رخ می‌دهد. در وضعیت دوره‌ای، مشکلاتی تعادل چرخه‌های بیداری و خواب را مختل می‌کند که می‌تواند در طول زندگی به صورت گه‌گاه ایجاد شوند. بی خوابی گذرا معمولاً کمتر از سه هفته به طول می‌انجامد.

انواع مختلف بی خوابی کودکان

دو نوع اصلی بی خوابی وجود دارد که شامل موارد زیر است:

  • بی خوابی اولیه: این نوع از بی خوابی به شرایط دیگری مربوط نمی‌شود. گاهی اوقات به این بی خوابی روانی فیزیولوژیکی نیز گفته می‌شود. اغلب شامل عادات بد خواب، رفتن به رختخواب و بیدار شدن در زمان‌های مختلف و افکار منفی یا اضطراب در مورد به خواب رفتن است.
  • بی خوابی ثانویه: این نوع از بی خوابی نشانه یک مشکل بزرگتر بوده و ناشی از یک وضعیت پزشکی است یا به مسائل مربوط به سلامت رفتاری مربوط می‌شود.

الگوهای بی خوابی

در میان انواع بی خوابی، معمولاً سه الگوی بی خوابی یا علت بی خوابی کودکان در شب وجود دارد.

  • شروع: که علت سخت خوابیدن کودک یک ساله است. این شرایط معمولاً طولانی‌تر از ۳۰ دقیقه تعریف می‌شود.
  • میانه: کودکان در نیمه‌های شب از خواب بیدار می‌شوند یا نمی‌توانند برای مدت طولانی بخوابند.
  • آخر: بچه‌ها صبح خیلی زود از خواب بیدار می‌شوند.

دلایلی که ممکن است منجر به بی‌خوابی کودک شوند

اگر کودک شما دائماً در به خواب رفتن و در خواب ماندن مشکل دارد، سعی کنید به علت آن پی ببرید. در اینجا برخی از دلایل عمده‌ای که نشان می‌دهد کودکان ممکن است با خوابیدن مقابله کنند یا مشکل بی‌خوابی دارند، وجود دارد.

به قدر کافی خسته نشدن

اگر کودک شما بعد از مدرسه تا بعد از ظهر و تا دیروقت چرت می‌زند، ممکن است در زمان خواب او اختلال ایجاد شود. نگذارید چرت بزند، او را وادار کنید که کارهای مدرسه را زود انجام دهد و شام را زودتر بکشید تا بتوانید او را زودتر برای خوابیدن آماده کنید. در آخر هفته‌ها یا در تابستان مطمئن شوید که کودک شما به قدر کافی فعال باشد و یک روز شلوغ داشته باشد تا او قبل از خواب به قدر کافی خسته شود.

رشد حس استقلال

بچه‌های سنین مدرسه دائماً زمینه‌های استقلال یافته تازه خود را به رخ می‌کشند و زمان خواب می‌تواند یکی از زمان‌هایی باشد که می‌خواهند آن را کنترل کنند. سعی کنید تا آنجا که ممکن است گزینه‌های انتخابی را بین چیزهای خاص انتخاب کنید آیا این لباس خواب را می‌خواهی یا آن لباس خواب دیگر؟ یا آیا حمام کف یا حمام بدون کف می‌خواهی؟، البته باید زمان خواب را به یک قاعده‌ی محکم و غیرقابل بحث تبدیل کنید.

استرس یا اضطراب

بچه‌ها ممکن است نگران چیزی در مدرسه مانند مشق شب، امتحان، مورد قبول بودن یا حتی زورگویی باشند. آن‌ها ممکن است نگران تغییر یا تحولی در زندگی خود مانند رفتن به مدرسه جدید، دوست پیدا کردن یا نداشتن وقت کافی با والدینی باشند که ساعات بیشتری را صرف کار کردن خود می‌کنند. یک فیلم یا کتاب که آن‌ها را می‌ترساند یا باعث افکار اضطراب‌آور می‌شود چه یک داستان ترسناک باشد یا نه همچنین می‌تواند در خواب اختلال ایجاد کند.اضطراب و نگرانی می‌تواند خواب بچه‌ها را مختل کند، همان‌طور که می‌تواند از استراحت شبانه نیز بزرگسالان جلوگیری کند.

احساس رها شدگی

اگر به کودک شما گفته شود که وقت خواب است اما بقیه اعضای خانواده و به ویژه خواهر و برادر بزرگ‌تر هنوز بیدار هستند و با تماشای فیلم یا صحبت کردن از آن لذت می‌برند، ممکن است فرزند شما احساس کند کنار گذاشته شده و رها شده است و نمی‌خواهد بخوابد.

عوارض بی خوابی کودکان

چه میزان خواب کافی است؟

ساعات خواب توصیه شده در هر شبانه روز بسته به سن ممکن است متفاوت باشد. هر کودکی متفاوت است، بنابراین وقتی بگذارید تا بررسی کنید و بفهمید چه چیزی برای کودک شما بهتر است. در زیر یک فهرست راهنمای نمونه برای شما ارائه شده است:

  • ۰-۱۱ ماه – 14 تا 18 ساعت در روز
  • ۱-۲ سال – 10 تا 14 ساعت در روز
  • ۳-۵ سال – 10 تا 13 ساعت در روز
  • ۶-۱۳ سال – 9 تا 11 ساعت در روز
  • ۱۸-۱۴ سال – 8 تا 9 ساعت در روز

علائم بی خوابی در کودک

بی خوابی کودک می‌تواند در هر بازه زمانی از دوران نوزادی تا نوجوانی شروع شود. مشکل بی خوابی نوزاد در والدینی که به تازگی صاحب فرزند شده‌اند می‌تواند به یک بحران و در برخی موارد حتی به یک مشکل جدی‌تر تبدیل گردد.

علائم بی خوابی کودکان می‌تواند شامل موارد زیر گردد:

  • امتناع از خوابیدن و جنگ بر سر رفتن به محل خواب
  • نق زدن‌های شبانه بعد از خاموش شدن چراغ‌ها مانند درخواست نوشیدنی، در آغوش گرفتن یا شنیدن داستان
  • مشکل به خواب رفتن یک باره در رختخواب
  • مقاومت در برابر خوابیدن یا نگرانی در مورد شب
  • بیداری‌های مکرر یا طولانی شبانه با مشکل در بازگشت به خواب به صورت مستقل
  • زودتر از زمان مورد نظر بیدار شدن
  • مقاومت در برابر برنامه خواب مناسب
  • مشکل چرت‌ زدن
  • مشکل بیدار شدن در صبح یا بیدار شدن برای مدرسه

علاوه بر این والدین و مراقبین کودکان مبتلا به بی خوابی، اغلب از ناراحتی در طی روز این کودکان خبر می‌دهند.

علائمی که این کودکان ممکن است با آن دست به گریبان باشند عبارت‌اند از:

  • خستگی، کسالت، خواب آلودگی
  • مشکلات توجه، تمرکز یا اختلالات حافظه
  • مشکلات عملکرد اجتماعی، خانوادگی، شغلی یا تحصیلی
  • اختلالات خلقی یا تحریک پذیری
  • مشکلات رفتاری (بیش فعالی، پرخاشگری یا رفتار مخالف)
  • کاهش انگیزه
  • کنترل تکانه و تصمیم گیری ضعیف
  • تحمل کم سرخوردگی

مراجعه به مشاور یا روانشناس کودک، علاوه بر پزشک اطفال، برای اکثر کودکان مبتلا به بی خوابی نیز می تواند مفید باشد.

نکاتی برای سهولت در زمان خواب کودک

این راهکارها را امتحان کنید تا کودکتان خواب راحت‌تری داشته باشد و بهتر به خواب رود. در صورت ادامه مشکل، ممکن است نیاز باشد که کودک خود را نزد یک متخصص اطفال یا متخصص خواب ببرید تا او را مورد ارزیابی قرار دهند.

تنظیم زمان خواب شخصی

کودکان در سنین مدرسه هر شب به ۹ تا ۱۱ ساعت خواب نیاز دارند؛ اما تنوع زیادی در نیازها و الگوهای خواب وجود دارد. بیشتر بچه‌ها الگوهایی دارند که فرقی نمی‌کند چه کاری انجام دهید. افراد سحر خیر همیشه هنوز زود از خواب بیدار می‌شوند حتی اگر دیر بخوابند و افرادی که شب‌ها دیرتر می‌خوابند و به آن‌ها شب زنده دار میگوییم تا زمانی که بدن آن‌ها آماده نشود به خواب نخواهند رفت.به همین دلیل برای والدین مهم است که در تعیین یک ساعت خواب متناسب، با فرزندان خود کار کنند که به آن‌ها اجازه می‌دهد به موقع بخوابند و بیدار شوند.

تنظیم زمان بیدار شدن از خواب

زمان بیدار شدن را بر اساس میزان خواب کودکتان و زمان خوابیدن او تعیین کنید. پزشکان توصیه می‌کنند برای کمک به جلوگیری از استرس والدین در این راه، از اوایل سال‌های پیش از دبستان یک برنامه روتینی را برای بیدار کردن کودک در پیش بگیرند و یادتان باشد که مطابق این برنامه پیش بروید. اینکه به کودک اجاره دهید که آخر هفته‌ها را می‌تواند تا دیروقت بیدار بماند، کاری سخاوتمندانه است، اما در طولانی مدت نتیجه معکوس خواهد داشت.بیشتر شدن ساعات خواب باعث می‌شود که بدن قبل از خواب احساس خستگی نکند؛ اما اگر سعی کنید هر روز در عرض یک ساعت یا زمان خواب و بیدار بودن را یکسان کنید، زندگی همه را خیلی راحت‌تر خواهید کرد.

ایجاد یک روال ثابت برای خوابیدن

معمولاً روال خواب برای نوزادان، کودکان نوپا و کودکان پیش دبستانی مهم است. کارشناسان توصیه می‌کنند که بعد از شام، باقی مانده شب باید شامل زمان بازی سبک، حمام، مسواک زدن، داستان قبل از خواب و سپس رفتن به تخت خواب باشد.به دنبال روال روزانه‌ای باشید که راحت و آرامش‌بخش باشد و فضای ایده آلی را برای قبل از خواب تنظیم کند. در ابتدای این برنامه، طولی نمی‌کشد که بدن کودک شما ممکن است به طور خودکار خواب‌آلود شود.

خاموش کردن صفحه نمایش‌ها حداقل 2 ساعت قبل از خواب

سعی کنید که هیچ صفحه‌ی نمایش گردی در اتاق خواب روشن نباشد یا حداقل از تاریک بودن همه صفحه‌های نمایشگر در هنگام خواب مطمئن شوید؛ و وقتی در اتاق فرزندتان هستید تلفن خود را در حالت سکوت نگه دارید یا اصلاً آن را به آنجا نبرید.

کاهش استرس قبل از خواب

هورمون دیگری که در خوابیدن نقش دارد، هورمون کورتیزول است که به آن هورمون استرس نیز گفته می‌شود. وقتی سطح کورتیزول بالا باشد، بدن کودک شما نمی‌تواند خاموش شود و بخوابد.فعالیت‌های قبل از خواب را با آرامش انجام دهید. این کار می‌تواند به شما در جلوگیری از بالا رفتن بیش‌ازحد مقادیر کورتیزول در سیستم کودک کمک کند. باید برای راحت‌تر خوابیدن کودک، میزان استرس را کاهش دهید.

ایجاد یک محیط خواب‌آور

ملحفه‌های نرم، تاریک کردن اتاق و آرامش نسبی می‌تواند به کودک شما کمک کند تا بین شب و روز تمایز ایجاد کند و خوابیدن او را آسان‌تر کند.ایجاد یک محیط القا کننده‌ی خواب بسیار مهم است زیرا با کاهش حواس‌پرتی به چیزهای دیگر، زمینه را برای خواب فراهم می‌کند. وقتی آرام باشید حواس شما پرت نمی‌شود و می‌توانید راحت‌تر و سریع‌تر بخوابید.

کمک کنید تا ترس کودکتان کمتر شود

اشباح و سایر موجودات ترسناک ممکن است واقعاً در شب دورمان پرسه نزنند، اما به‌جای اینکه ترس از خواب را برطرف کنید، در مورد آن‌ها با کودک خود صحبت کنید. اگر یک اطمینان دادن ساده به کودک جواب نداد، سعی کنید از یک اسباب بازی مخصوص برای محافظت در شب استفاده کنید و از این‌ كه اتاق كودك فقط مكانی برای استراحت و خواب او باشد پرهیز كنید؛ اتاق او باید مكانی شاد و فارغ از احساسات منفی باشد.

پزشکان توصیه می‌کنند برای رفع هرگونه ترس، ساعاتی از روز را برای صحبت در مورد آن‌ها وقت بگذارید و در هنگام خواب از این نوع مکالمات خودداری کنید. کودکان بسیار باهوش هستند و اگر از وقت خود برای بیان ترس از خواب استفاده کنند، به سرعت می‌فهمند که می‌توانند زمان خوابشان را متوقف کنند.

مشکل رایج خواب در کودکان

برخی از رفتارهای خواب مانند راه رفتن در خواب، دندان قروچه (bruxism)  و شب ادراری در میان کودکان مسئله غیرعادی نیستند. همچنین میزان شیوع راه رفتن در خواب در پسران بیشتر از دختران است.

راه رفتن در خواب

ممکن است ناشی از نارسایی سیستم عصبی مرکزی یا خستگی بیش از حد باشد. این وضعیت معمولاً حدود یک یا دو ساعت پس از به خواب رفتن کودک اتفاق می‌افتد، البته گاهی اوقات نیز راه رفتن در خواب می‌تواند تا بزرگسالی ادامه یابد. از آنجایی که راه رفتن در خواب می‌تواند آسیب رسان باشد، والدین باید از کودک در برابر آسیب محافظت کنند.

شب ادراری

ممکن است حتی تا سال‌های ابتدایی رفتن به مدرسه هم برای دختران و هم برای پسران ادامه یابد. در حالی که شب ادراری گاهی به دلیل اضطراب یا سایر مسائل عاطفی رخ می‌دهد، در اکثر بچه‌ها هیچ مشکلی دیگری وجود ندارد. آنها در نهایت با رشد خود از مرحله شب ادراری هم عبور می‌کنند. این وضعیت در دختران معمولاً قبل از پسر بچه‌ها متوقف می‌شود. از سوی دیگر، اگرچه این شرایط غیر معمول است، اما شب ادراری می‌تواند در اثر یک عفونت یا آلرژی هم رخ داده باشد.

ترس‌های شبانه

(Night Terrors) که به آن وحشت خواب نیز گفته می‌شود، کودک ناگهان از خواب برانگیخته می‌شود که با تحریک شدید، جیغ زدن، گریه، افزایش ضربان قلب و گشاد شدن مردمک چشم همراه است. همانند راه رفتن در خواب، به نظر می‌رسد ترس‌های شبانه با سیستم عصبی مرکزی نابالغ مرتبط هستند و اغلب بیش از حد رشد می‌کنند. این ترس‌های خواب معمولاً پس از ۱۸ ماهگی شروع می‌شوند و تا ۶ سالگی از بین می‌روند.

تشخیص بی خوابی در کودکان

اگر قصد دارید این مشکل را با یک پزشک در میان بگذارید، بهتر است یک دفتر بدین منظور آماده کنید. زمان‌هایی را که کودک به رختخواب می‌رود و از خواب بیدار می‌شود را باید به مدت دو هفته در این دفتر یادداشت کنید.همچنین بایستی زمان‌هایی را که کودک در طول شب از خواب بیدار می‌شود را در آن لحاظ کنید. سعی کنید روش‌هایی که کودک از آنها برای بیدار ماندن قبل خواب استفاده می‌کند را در این دفتر یادداشت نمایید. در ضمن بایستی نحوه واکنش والدین به این گونه رفتارهای کودک نیز در آن درج شوند.

به عنوان مثال، پزشک باید بداند که آیا والدین بزرگسال اجازه می‌دهند کودک هر شب ۱۰ بار برای یک لیوان آب بیدار شود یا خیر. این به پزشک کمک می‌کند تا بی خوابی کودک را تشخیص داده و درمان کنند.هیچ آزمایشی برای تشخیص بی خوابی کودک مورد نیاز نخواهد بود. سابقه خواب و بیداری کودک به طور معمول برای مشخص کردن این اختلال کافی است. از روش اکتی گرافی می‌توان در موارد شدیدتر استفاده کرد.

سایت سلامت ایرانیان چیست؟

در دنیای امروز، جستجو در اینترنت و پیدا کردن اطلاعات مفید در هر زمینه ای رو به رشد است.این مساله به طور خاص، در دوران شیوع ویروس کرونا، بیش از قبل شدت گرفت.به طوری که با کم رنگ تر شدن این معضل، همچنان وابستگی افراد به انجام کارها به صورت آنلاین در حال افزایش است.جستجو یک پزشک متخصص خوب و یا دریافت نوبت از پزشک مورد نظر از جمله کارهایی است که افراد تمایل دارند به صورت غیرحضوری آن را انجام دهند.

وبسایت سلامت ایرانیان با گردآوری اطلاعات مربوط به پزشکان مختلف در زمینه هایتخصصی پزشکی، این امکان را برای افراد فراهم کرده است. در واقع، افراد با مراجعه به وبسایت سلامت ایرانیان می توانند به اطلاعات تماس با پزشک، نوبت دهی دکتر و یا بررسی سوابق و تجربیات پزشکان مختلف دسترسی داشته باشند.

  • اشتراک گذاری:

دیدگاه خود را درج کنید